از علت تا معلول (تحلیلی بر قانون سقف۱۱۰ سکه طلا برای مهریه)

نویسنده:مهدی پاشایی

اخیرا قانونی در مجلس مطرح شد و برای مهریه یک سقف ۱۱۰ سکه تعیین شد در اینجا به بررسی این قانون از جوانب مختلف که برابر با تحلیل شخصی است می پردازیم.

در جامعه ما همواره شاهد این مطلب هستیم که بجای برخورد با علت به سراغ معلول می رویم و بعضا  سرمایه گذاری های هنگفت و گسترده می کنیم که در نهایت چیزی را تغییر نمی دهد یکی از مواردی که اخیرا توجه بنده را به خود جلب کرد سقف ۱۱۰ سکه برای مهریه است. در یک تحلیل می توان از یک طرف علل وجود آمدن پدیده ای بنام مهریه با این ابعاد و ویژگیها در جامعه که بسیاری از افراد را در گیر خود کرده گوناگون دانست.و از طرف دیگر قانونگذاری و قانون نویسی در مورد هر پدیده و موضوعی نیز همواره از یکسری اصول و ویژگی تبعیت می کند که رعایت آنها باعث موفقیت آمیز بودن آن خواهد بود.

با ذکر این مقدمه به این مطلب می پردازیم که به وجود آمدن پدیده ای بنام مهریه با این ابعاد و ویژگیها که تبدیل به ضمانتی برای نگه داشتن برخی خانواده ها و روانه کردن طیف وسیعی افراد به زندان و همچنین ترس ازدواج بسیاری از جوانان بخاطر تحمیل سکه های بیش از حد بر آنها موجب شد که قانونگذار نسبت به این امر واکنش نشان دهد. به همین جهت در اینجا قصد داریم تا تحلیلی بر این واکنش قانونگذار داشته باشیم.

گفته شد که قانونگذاری از یکسری قواعد و اصول پیروی می کند که رعایت آنها موجب موفقیت آمیز بودن هدفی که آن قانون دنبال می کند است اما در جامعه ما قانونگذاری آنچنان که باید و شایسته است از این امر تبعیت نمی کند شاهد این امر طیف وسیع قوانین که هر روزه به آن افزوده می شود و آزمایشی بودن و تغییرات هر روزه بسیاری از قوانین است.یکی از مواردی نیز که از این امر مستثنی نمی باشد سقف ۱۱۰ سکه طلا برای مهریه است. برای فهم بهتر این موضوع ابتدا به این مطلب می پردازیم که وضعیت اکثر زنان بعد از طلاق چگونه خواهد بود.یا به عیارت دیگر علل به علل به وجود امدن مهریه می پرداریم.

با نگاهی به جامعه در خواهیم یافت که زنان مطلقه در درجه اول، هیچ منبعی برای تامین نیازهای آنان برای اداره کردن یک زندگی مستقل وجود ندارد و نیازهای مادی آنها را به شدت در معرض انواع خطرات قرارمی دهد. در درجه دوم بی سرپرست بودن آنهاست در واقع خود این مسئله زمینه ساز بسیاری از خطرات دیگر برای آنها خواهد بود.درجه سوم نگاه جامعه است ،البته این مطلب به طور کلی وجود ندارد و شیوع آن با توجه به خصوصیات جغرافیایی و فرهنگ ها متفاوت است در واقع نگاه جامعه به زنان مطلقه یک نگاه مجرمانه است بدین معنا که زن مرتکب جرمی شده که حتما در آن مقصر بوده است. درجه چهارم برخورد خانواده های زنان مطلقه با آنهاست اکثر این زنان از سوی خانواده مورد سرزنش بعضا موردطرد واقع می شوند. مجموع این عوامل و بسیاری عوامل دیگر زمینه ساز خطرات گوناگونی برای زنان با توجه به وضعیتی زنان دارند خواهد شد که بزهکاری از محتمل ترین آنهاست. بنابراین وجود این مشکلات و نبود هیچ نهاد دولتی یا غیر دولتی که به طور منسجم به رفع این مشکلات بپردازد موجب ظهور پدیده ای بنام مهریه البته با ابعاد و ویژگیهای که امروزه شاهد آن هستیم خواهد بود.بدین ترتیب برای مبارزه با این پدیده و مشکلاتی که این پدیده برای اعضای جامعه به بار می آورد ابتدا باید به حذف یا مبارزه با عوامل به وجود آورنده آن بپردازیم و بعد در کنار آن به قانونگذاری نظیر سقف ۱۱۰ سکه بپردازیم که در این صورت این قانون هم به هدفی که دنبال می کند می رسد اما تا زمانی که این موارد را رعایت نکنیم و بجای برخورد با علت، مستقیم سراغ معلول برویم مشکلی برطرف نمی شود و فقط این امر باعث به وجود آمدن تاسیس های جدید نظیر مهریه با همان کارآیی و ویژگیها خواهد شد.

البته ذکر این نکته در پایان ضروری به نظر می رسد که عوامل بسیاری دیگری نیز در به وجود آمدن مهریه با ویژگیهای امروزی نقش دارند ولی به زعم بنده مهمترین آنها مواردی بود که ذکر شد.  

: مرتبه

به نام ایزد یکتا

دانشگاه شهید بهشتی

دانشکده حقوق


سلسله نشستهای تازه­های علوم جنایی

نشست شصت و ششم: ارایه الگوی جدید برای پیش‌گیری موقعیت مدار

ارائه کننده:

زمان: یکشنبه 24 اردیبهشت 1391

محل برگزاری: سالن کنفرانس

ساعت: 16:30 «طبقة زیرینِ دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی»

: مرتبه

به نام ایزد یکتا

دانشگاه شهید بهشتی

دانشکده حقوق

سلسله نشستهای تازه­های علوم جنایی

نشست شصت و پنجم: اصل حداقل بودن حقوق جزا

ارائه کننده: دکتر حسین غلامی

دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی

زمان: یکشنبه 27 فروردین 1391 محل برگزاری: سالن کنفرانس ساعت: 16:30 «طبقة زیرینِ دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی»

: مرتبه

میرمحمدصادقی‌: دلیل استعفایم، سیاسی‌کاری‌های مسئولان وقت قضائی بود

: مرتبه

نویسنده :مهدی پاشایی

پیش گیری از بزهکاری بر اساس الگوهای متفاوت به گونه های متعددی تقسیم می شود. که  میتوان گفت بر اساس همین الگوها شش نوع پیشگیری را میتوان از هم تفکیک نمود.[1]

در این قسمت گونه های شناخته شده و رایج از پیشگیری به طور خلاصه مورد بررسی قرار می گیرد که البته  این تمامی گونه های پیشگیری از جرم نمی باشد.گونه های مذکور عبارتند از: پیشگیری نخستین،دومین و سومین و پیشگیری وضعی و اجتماعی.

شماری از جرم شناسان با الهام از دانش پزشکی و براساس سطوح مداخله ،الگوی پیش گیری از بزهکاری را به سه گونه پیش گیری نخستین ،دومین و سومین تقسیم بندی کرده اند.پیشگیری اولیه ، این نوع پیشگیری گروه خاصی را شامل نمیشود و تمام جمعیت را در بر می گیرد ودر حقیقت شامل طراحی اقداماتی برای دخالت در شرایط جرم زا در محیط فیزیکی و اجتماعی برای جلوگیری از وقوع جرم است.پیشگیری ثانویه،عبارت است از مداخله در اوضاع و احوال گروههای در معرض خطر از طریق یکسری اقدامات خاص ،مانند تدابیر حمایتی. پیش گیری سومین،معطوف است به پیشگیری از تکرار جرم به عبارت دیگر شامل اقداماتی است که بعد  از وقوع جرم برای درمان یا کمک به مجرم صورت می گیرد. بنابر این‌ تنها ‌ پيشگيري‌ ابتدايي‌ و ثانوي‌ به «جرم‌شناسي‌ پيشگيري‌« مربوط‌ مي‌شود و پيشگيري‌ نوع‌ سوم‌، پيشگيري‌ كيفري‌ است‌كه‌  هم جرائمي‌ را كه‌ قبلاً واقع‌ شده‌ را كيفر مي‌دهد و هم‌ تمهيدي‌ براي‌ پيشگيري‌ از تكرار جرم‌ محسوب‌ مي‌شود که مربوط به پیشگیری بالینی است.

برخی دیگر تقسیم بندی را با توجه به زمان مداخله انجام می دهندکه پیش گیری از بزهکاری را به دو گونه ، واکنشی و کنشی تقسیم می کنند.پیش گیری واکنشی  پس از ارتکاب اعمال مجرمانه اعمال می گرددو بر اساس تاثیری که بر جامعه می گذارد به دو گونه عام و خاص تقسیم می شود.پیشگیری کنشی شامل آن دسته از تدابیر غیر کیفری که پیش ارتکاب جرم و گذار اندیشه به فعل از طریق مداخله در اوضاع و احوال پیش جنائی انجام می گردد.این گونه از پیشگیری خود به دو گونه پیش گیری وضعی (موقعیت مدار)و پیشگیری اجتماعی تقسیم می شود که در واقع از رایج ترین طبقه بندهای پیش گیری از جرم است.

پیشگیری وضعی شیوه ای از پیش گیری است که با تغییر وضعیت فرد در معرض بزهکاری و بزه دیدگی  ویا تغییر شرایط محیطی مانند زمان و مکان در صدد است از ارتکاب جرم توسط فرد مصمم به انجام جرم ،جلوگیری کند. کارکرد پیشگیری وضعی از جرم در این است که ابزار و فرصت ارتکاب جرم را از مجرم سلب می‎کند.به عبارت دیگر پیش گیری وضعی بر وضعیت ماقبل جرم تمرکز می کند و با فرآیند گذار از اندیشه به عمل (acting out) مواجه است،پیش گیری وضعی درصدد تغییر در اوضاع و احوال مشرف بر جرم به منظور اینکه معادله جرم به ضرر مجرم تمام شود. یکی از ویژگیهای پیش گیری و ضعی این است که نسبت به هر جرم رویکرد ویژه ای دارد .بنابراین برخلاف رویکرد کیفری و اجتماعی ،نگاهی اختصاصی یا کلینیکی به پیش گیری از انواع جرایم دارد.[2]

در زمینه ایجاد این تغییر، شیوه‎های مختلفی از سوی جرم‎شناسان ارائه شده که از مهم‎ترین آنها می‎توان به شیوه‎های دوازده‎گانة کلارک، جرم‎شناس انگلیسی، اشاره کرد که آنها را در سه گروه چهارتایی قرار داده است :

1-دشوار ساختن ارتکاب جرم از طریق: الف. حفاظت از آماجها و قربانیان جرم؛ ب.‌کنترل و ایجاد محدودیت در دسترس به موقعیتهای جرم‎زا؛ ج. منحرف کردن مجرمان؛ و د. ‌برچیدن ابزار ارتکاب جرم.

2-افزایش خطرپذیری مجرمان از طریق: الف. مراقبت از ورودیها و خروجیها؛ ب. مراقبت رسمی؛ ج. مراقبت غیررسمی؛‌ و د. مراقبت‎ طبیعی.

3-کاهش جاذبه از آماجها و قربانیان جرم از طریق:‌ الف. حذف آماجهای جرم؛‌ ب.‌علامت‌گذاری اموال؛ ج. تقلیل فرصتهای وسوسه‎انگیز؛‌ و د. وضع قواعد خاص.[3]

پیش گیری اجتماعی [4] مجموعه اقداماتی است که هدف آن خنثی کردن عواملی که در تکوین جرم تاثیر گذار هستند و این به معنای مداخله در محیط های عمومی و شخصی است. محیط های اجتماعی عمومی مانند محیط های اقتصادی ،فرهنگی و سیاسی که نسبت به همه مشترک هستند.محیط های اجتماعی شخصی مانند خانواده ،محله و...

پیش گیری اجتماعی با استفاده از محیط های اجتماعی به دنبال تاثیر گذاری برفرایند شکل گیری شخصیت افراد است.این تاثیر گذاری بر فرایند شکل گیری شخصیت  از طریق اقدامات تربیتی مانند آموزش ،تربیت ،ترغیب و تنبیه و...  عملی می شود.پیش گیری اجتماعی درصدد هماهنگ سازی اعضای جامعه با قواعد اجتماعی است و از آن جایی که تمرکز اقدامات پیش گیری اجتماعی بر روی فرد است از این رو ،پیشگیری مجرم مدار و فرد مدار است.به عبارت دیگر پیش گیری اجتماعی بر این نظریه استوار است که عوامل مختلفی در ایجاد جرم موثر هستد و این پیش گیری به دنبال شناسایی این عوامل ،در صدد مهار آن ها بر می آید که در نهایت منتج به مجرم نشدن افراد ،حذف یا کاهش جرایم و سالم سازی جامعه می شود.

پيشگيري‌ اجتماعي‌ براساس‌ اقدامات‌ تأثير گذاري‌ كه‌ بر فرايند شكل‌گيري‌ شخصيت‌ فرد يا محيط‌هاي‌ پيرامون‌ او صورت‌ مي‌گيرد به‌پيشگيري‌ جامعه مدار (محيطي‌) و پيشگيري‌ رشد مدار تقسيم‌ مي‌شود.

1-برای آگاهی بیشتر ،بنگرید به:نجفی ابرند آبادی ،علی حسین،تقریرات درس جرمشناسی(پیش گیری)،دوره دکتری حقوق کیفری و جرمشناسی دانشگاه تربیت مدرس،نیمسال نخست سال تحصیلی 80-1379

۲-برای آگاهی بیشتر: بنگرید به ،صفاری ،علی ،انتقادات وارده بر پیش گیری وضعی از جرم،مجله تحقیقات حقوقی دانشگاه شهید بهشتی،شماره 36-35،سال 1381و همچنین ،صفاری ،علی ،مبانی نظری پیش گیری از جرم ،مجله تحقیقات حقوقی ،شماره 34-33 سال 1380

۳- برای آگاهی بیشتر، بنگرید به: ابراهیمی، شهرام، پیشگیری از جرم، 1383.

۴-social prevention of crime

: مرتبه

پیش گیری از جرم از طریق طراحی محیطی در یک نگاه ( CPTED)

نویسنده :مهدی پاشایی

تئوری پیش گیری از جرم از طریق طراحی محیط که در دهه شصت میلادی ،توسط جرمشناسی به نام جفری ارائه شده است. البته این تئوری در گذشته توسط افردی چون جین جاکوبز و اسکار نیومن نیز ارائه شده بود.

امروزه افزایش میزان جرم و نا کار آمدی روشهای مقابله به جرم، اهمیت پیش گیری را صدچندان می کند. جستجوی راهکارهای حل معمای بزهکاری ویافتن طرق پیش گیری از جرم ،همواره مد نظر اندیشمندان و جرم شناسان بوده است.

محیط به عنوان یکی از عواملی که همواره در رفتار انسانها تاثیر گذار بوده و  در کنار سایر رهیافت های پیش گیری از جرم که بیشتر به دنبال تغییر شخصیت و از بین بردن زمینه ها و علل اجتماعی ،سیاسی و اقتصادی جرم بوده اند ،رهیافت پیش گیری وضعی به عنوان یکی از دیدگاههای غالب در زمینه ی پیش گیری از جرم تبدیل شده است.در کنار نظریه پیش گیری وضعی ،نظریه ای دیگر مطرح شده است که به پیش گیری از جرم از طریق طراحی محیطی معروف است.این دیدگاه از لحاظ مبانی نظری تا حدودی شبیه نظریه پیش گیری و ضعی است ولی در قلمرو و کار برد محدود تر از آن است.

حال از آنجا که جرایم در بستر مکان رخ می دهد، طراحی مناسب محیط،  که در قالب معماری و شهرسازی نمود می یابد، راه حل مناسبی در پیش گیری از وقوع جرم می باشد. بنابراین از آنجا که عوامل محیطی باعث ایجاد انگیزه، رغبت، کشش و قصد مجرمانه در فرد می شوند، طراحی صحیح معماری جهت پیشگیری از جرم، یکی از راه حل های  ضروری در امر پیشگیری از جرم می باشد.

تئوری پیش گیری از طریق طراحی محیطی بر این عقیده است که با کاربری و طراحی درست از محیط، علاوه بر کاهش فرصت های مجرمانه ،می توان بر کیفیت زندگی افزود . توجه به ارتباط بین محیط مسکونی و ساختار شهرها و افزایش ایمنی آن از طریق بهبود در طراحی محیط مقوله ای است که در بسیاری از کشورها توجه لازم به آن نشده است. در واقع زمانی که بحث از استاندارد های  شهر سازی و معماری می شود معماران و شهرسازان به دنبال راه حل های فنی و مصالح لازم در بالا بردن استحکام فیزیکی آن می گردند و یا حداکثر جلوه های ظاهری و داخلی نماها مورد توجه قرار می گیرد.در صورتی که نوع  ساختارهای محیطی همواره در بروز رفتارهای مجرمانه  نقش بسزایی داشته است.

پیش گیری از جرم از طریق طراحی محیطی را میتوان اینگونه تعریف کرد"طراحی مناسب و کاربری موثر از فضا و محیط ساخته شده که منجر به کاهش فرصت های مجرمانه ،ترس از جرم و بهبود کیفیت زندگی شود".نظریه پیش گیری از جرم از طریق طراحی محیطی بر این مبناست که می توان با طراحی مناسب محل سکونت و کار افراد ،از جرایم ارتکابی در محیط ساخته شده پیش گیری کرد.

ساختمان ها ،خیابان ها، فضاهای سرباز و پارک ها صرفا فضاهایی نیستند که جرم در آنجا روی می دهد،بلکه ساختار و طراحی فضا می تواند موجب پیشگیری و بازداندگی از فعالیت مجرمانه شده و امنیت شهری را بهبود بخشد. نوع کاربری و ساخت و ساز شهری در نوع و میزان جرایم موثر است. به عنوان مثال: اماکن با نور پردازی مناسب، دید و چشم انداز خوب ساختمان، حصار، پرچین، نرده و یا نصب تابلو و علامت های هشدار دهنده و نگهبانی از عوامل مهم در کاهش جرم محسوب می شوند.

در واقع پیش گیری از طریق طراحی محیطی می خواهد با طراحی محیط به گونه ای که مجرم سود و بهره ای را که از نتیجه مجرمانه خود انتظار دارد ،دست نیافتنی وغیر قابل صرفه ببیند و این امر میتواند از طریق بالا بردن ریسک جرم و افزایش احتمال کشف و دستگیری ،به کار بردن انرژی و امکانات بیشتر برای ارتکاب جرم،حداقلی کردن منفعت جرم و... انجام شود.

اصول اساسی پیش گیری از جرم از طریق طراحی محیطی تلاش های هدفمندی را از قبیل راه های کنترل محیط ها،ساختمان ها ونظارت محیط های ویژه به منظور کاهش فرصت برای وقوع جرم در بر می گیردو همچنین تقویت محیطی از قبیل افزایش احساس امنیت در محیط های زندگی و کار مردم از طریق انجام فعالیت هایی که کنترل غیر رسمی محیط را تاکید می کنند را شامل می شود.

پیش گیری از جرم از طریق طراحی محیطی  بوسیله پنج اصل زیر حمایت می شود که درموقعیتهای خاص اعمال می شود:

1-قلمرو: قلمرو مفهومی است که به طور واضح فضای خصوصی را از نیمه خصوصی مشخص می کند و ایجاد حس مالکیت می کند. مردم با احساس مالکیتی که نسبت به اموال خود دارند، از آن محافظت می کنند.قرار دادن دیوار، حصار، نرده، تابلو و علایم هشدار دهنده، حریم فیزیکی مناسبی هستند که حدود مالکیت را مشخص می کنند. لذا با تعیین مالکیت های شخصی می توان موانعی بر سر راه مجرمین و متجاوزین ایجاد نمود.

2-نظارت: نظارت طبیعی، یک مفهوم طراحی است که بر اساس آن مزاحمان را زیر نظر نگه می دارد. ایجاد نظارت طبیعی، به ایجاد محیطی کمک می نماید که فرصتهای زیادی برای رفتارهای نرمال مردم آنجا ایجاد می کند. فضاها می توانند به نحوی طراحی شوند که آنها به آسانی مشاهده شوند .در واقع اگر مجرم تصور کند که در صورت ارتکاب جرم در معرض نظارت و مشاهده قرار خواهد گرفت ،اگر چه به واقع نیز این گونه نباشد ،احتمال ارتکاب جرم توسط وی کم خواهد بود.نظارت بر سه گونه است :غیر رسمی یا طبیعی(از طریق پنجره ها)،رسمی و مکانیکی (روشنایی و دوربین مدار بسته).

3-کنترل ورودی: کنترل ورودی یک مفهوم در طراحی می باشد که اصولاً برای کاهش قابلیت دسترسی انجام به جرائم، کاربرد دارد و به معنی تدارک کنترل دسترسی طبیعی و افزایش نظارت طبیعی برای محدود کردن ورود مجرمانه، مخصوصاً در مناطقی که به سادگی مشاهده نمی شوند، می باشد.کنترل ورودی شامل راهبردهای غیر رسمی یا طبیعی مانند تعر یف فضا،رسمی یا سازمان یافته مانند استخدام نگهبان و مکانیکی  مانند قفل ها و آیفون های تصویری می باشد.

4-سخت کردن آماج جرم یا سیبل های جرم:افزایش امنیت فیزیکی آماج های جرم است،تا بدین وسیله کار مجرمین به هنگام ارتکاب جرم مشکل تر شود.به عبارت دیگر سیبل ها و اشیایی که معمولا مورد تخریب یا سرقت واقع می شوند  به نحوی طراحی شوند که در برابر جرم مقاوم بوده و از تخریب یا سرقت مصون بماند.سخت کردن سیبل های جرم محدود کردن دسترسی به آماج جرم است که از طریق نصب موانع فیزیکی –مانند نرده،دروازه ،قفل ،اخطار الکتریکی و غیره محقق می شود.

5-فعالیت های پشتیبانی یا حمایتی: ترغیب مردم به برخی فعالیت هادر فضاهای عمومی مانع بروز جرم است، وجود یک فضای تفریحی و ورزشی مثل زمین بسکتبال داخل پارک، احساس مالکیت و تشریک مساعی و نظارت عمومی را در مردم بیشتر کرده و از وقوع جرایم بکاهد.

در پایان ذکر این نکته  ضروری به نظر می رسد که  این نوع پیش گیری نمی تواند مانع از وقوع  انواع جرائم شود بلکه این نوع پیش گیری در کنار دیگر انواع پیش گیری می تواند  اثر بخشی مطلوبی داشته باشد.

: مرتبه

پیش گیری وضعی

نویسنده :مهدی پاشایی

امنيت‌ مبناي‌ نظم‌ و استقلال‌ و حاكميت‌ همة‌ كشورهاست‌ و از جمله‌ بنيادي‌ترين‌ اموري‌ است‌ كه‌ حكومت‌ها مكلف‌ به‌ برقراري‌ آن‌در سطح‌ جامعه‌ هستند، بدون‌ وجود امنيت‌ در جامعه‌اي‌، سخن‌ گفتن‌ از استقلال‌ و آزادي‌ و حقوق شهروندي‌ بي‌ معناست‌.دولت موظف است امنيت‌ عمومي‌ و آسايش‌ شهروندان‌ را تأمين‌ نمايد و با توجه‌ به‌ اينكه‌ برخورد سركوبگرانه‌ ومجازات‌گرا قادر به‌ تأمين‌ اين‌ هدف‌ نمي‌باشد، جامعه‌ بايد تمامي‌ اقدام‌هاي‌ ضروري‌ براي‌ پيشگيري‌ از جرايم‌ و تأمين‌ امنيت‌ وبرقراري‌ نظم‌ را بكار برد.

یکی از شیوه های پیش گیری از جرم ، پیش گیری و ضعی می باشد .این نوع پیش گیری در صدد است تا از طریق تغییر وضعیت فرد یا شرایط محیطی مانند زمان و مکان از ارتکاب جرم توسط فرد جلوگیری نماید.

در دهة‌ هفتاد گروهي‌ از دانشمندان‌ در واحد تحقيقات‌ وزارت‌ كشور انگلستان‌ در ارزيابي‌ آمارهاي‌ جرم‌ در مورد پيشگيري‌، براي‌اولين‌ بار اصطلاح‌ «پيشگيري‌ وضعي‌» را كه‌ صرفاً بر كاهش‌ فرصت‌ها و موقعيت‌هاي‌ ارتكاب‌ جرم‌ تكيه‌ دارد، مطرح‌ نمودند .

تعریف های متعددی از این نوع پیش گیری ارائه شده است. ژرژپیکا  پیشگیری وضعی را این گونه تعریف می کند"مجموعه اقدامهای که به محدود کردن فرصت های ارتکاب جرم یا مشکل تر کردن تحقق این فرصت برای مجرمین بالقوه می انجامد".

در نگاهی دیگر دکتر نجفی ابرند آبادی پیش گیری وضعی را چنین تعریف می نماید" پیش گیری وضعی ایجاد تغییرات در اوضاع و احوال خاصی است که انسان متعارف در آن ممکن است مرتکب جرم شود که ایجاد تغییر در مراحل ارتکاب جرم یعنی جاذبه زدایی از سیبل جرم ،بالا بردن هزینه ،سخت کردن ارتکاب جرم و خطرناک کردن آن است.

به عبارت دیگر پیش گیری وضعی عبارت است از مجموعه اقداماتی برای جلوگیری از ایجاد  فرصت های جرم یا از بین بردن سود حاصل  از جرم یا به حداقل رساندن آن از طریق تغییر در شرایط پیرامونی جرم است .

ویژگیهای پیش گیری وضعی

1-این نوع پیش گیری شامل جرائم خاصی است .بدین معنا که شامل جرائم غیر عمد نمی شود.البته شاید بتوان گفت به نوعی غیر مستقیم شامل جرائم غیر عمد نیز می شود مانند نصب سرعت گیر یا چراغ راهنما در خیابانها.

2-اختصاصی بودن ،بدین معنا که هر جرم پیشگیری وضعی خاص دارد.مثلا اقدامات در مورد سرقت از منزل یا از اتومبیل یا کیف قاپی با یکدیگر متفاوت است .

3-در پیش گیری وضعی به دنبال مشکل کردن دسترسی به آماج های جرم هستیم مانند کشیدن نرده

4-پیش گیری وضعی بزه دیده مدار است یعنی درست برخلاف پیشگیری اجتماعی که بزهکار مدار است در واقع این نوع پیشگیری با دخالت در شرایط  پیرامونی جرم ،ارتکاب آن را با مشکل مواجه می کند مانند ایجاد روشنایی در معابر و کوچه های تاریک که منجر به کاهش جرم خواهد شد.

: مرتبه

چندی پیش به مناسبت انجام کارهای پایان نامه توسط استاد بزرگوار جناب آقای دکتر محمود مهدوی (عضو هیت علمی دانشگاه تهران) با کتابی ارزشمند آشنا شدم که مناسب دیدم آن را جهت عزیزانی که در این حوزه فعالیت می کنند معرفی نمایم.

این کتاب در حوزه معرفی منابع اینترنتی پیش گیری از جرم است. یکی از مقدمات هر کاری پژوهشی ،آشنایی با مسائل و مشکلات موجود در حوزه علمی مورد تحقیق ،جهت انتخاب موضوع است و از طرفی نیز انجام هر پژوهش ،نیازمند دسترسی به آخرین یافته ها و نتایج تحقیق سایر پژوهشگران در زمینه موضوع مورد نظر می باشد که  امروزه با توجه به توسعه  روز افزون و انفجاری فناوری اطلاعاتی و ابزارهای مربوط از جمله اینترنت بخشی از موانع ومشکلات مربوط به دسترسی و  دستیابی به تازه های علمی مرتبط با موضوعات پژوهشی بر طرف گردیده است ،ولی در عین حال به دلیل پاره ای از کاستی ها به هر علتی ،سود بردن از این منبع عظیم،مفید ،موثر و قابل دسترس ،عملا ممتنع گردیده است.

کتاب "معرفی منابع اینترنتی پیش گیری از جرم" که در سال 1388 در انتشارات دانشگاه علوم انتظامی به چاپ رسیده است کاری تازه در این حوزه می باشد که می تواند کمک بسیار مفیدی به کسانی که در حوزه پیش گیری از جرم فعالیت می نمایند از لحاظ دسترسی به منابع بنمایید.

از و یژگیهای این کتاب می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1-دسته بندی موضوعات

2-کتابشناسی توصیفی ،معرفی عنوان به فارسی و انگلیسی

3-آدرس سایت :جهت دریافت آخرین نسخه اثرو یا سایر مطالب در آن حوزه

و...

بی شک کتاب معرفی شده ابزار مناسبی جهت شناسایی منابع اینترنتی موجود در حوزه پیش گیری از جرم و کوتاه کردن زمان و سیر دسترسی آنها می باشد و از اتلاف وقت پژوهشگران در این حوزه کاسته و نمونه ای جهت طراحی سایت تخصصی پیش گیری از وقوع از جرم را ارائه می دهد. همانطور که عنوان شد این کتاب در "انتشارات دانشگاه علوم انتظامی" توسط دکتر لیلا اعزازی و آقای احمد فراهانی به چاپ رسیده و در این انتشارات موجود می باشد.   

: مرتبه

http://www.icbar.ir/Default.aspx?tabid=55&ctl=Edit&mid=583&Code=698

: مرتبه